In de NRC van 7 januari jl. stond Juurd Eijsvogel stil bij het vermogen om met ingrijpende veranderingen om te gaan. Dat heet – zo vertelde hij – in Duitsland Umbruchkompetenz. Het is een begrip, dat vraagt om nader te bekijken en dat deed hij, gericht op de recentste eenwording van Duitsland. Zijn nadere beschouwing paste bij een vraag, die – n.a.v. de toeslagaffaire – actueel is: kan een mens zich schamen voor iets, dat die mens niet weet? Het lijkt zo. Een Nederlandse politicus zei: ‘Ik wist het niet. Ik schaam mij diep’. Dan blijft toch de vraag: had de politicus het kunnen weten? En als dat zo is, zou dat een reden voor schaamte kunnen zijn? Zou dat iets te maken met Umbruchkompetenz in Nederland?